Մարդկանց կրոնական պատկերացումները

Հնագույն մարդիկ մշտապես կապված են եղել իրենց շրջապատող աշխարհին։ Փորփելով հասկանալկամ բացատրել բնության երևույթները (քամի,անձրև, արև, լոիսին, շարժում)՝ մարդիկ նկատում էին, որ դրանք գոյություն ունեն իրենց կամքից անկախ։ Եվ քանի որ հաճախ բնության երևույթները և մարմիններըմնում էին անհասկանալի ու անբացատրելի, մարդիկ այդ երևույթների պատճառ էին համարում անտեսանելի գերբնական ուժերին։ Հնագույն մարդիկ կարծում էին, որ ոգիներին՝ բարի և չար գերբնական ուժերին, պետք է սիրաշահել ու զոհեր մատուցել, կատարել նրանց նվիրված ծեսեր, որպեսզի նրանք բարեհաճ լինեն իրենց նկատմաբ։ Այդպես առաջացավ կրոնը։ Հայաստանի տարբեր հնավայրերից գտնված արձանիկները, կավակերտ օջախները վկայում են, որ հնագույն բնակիչների կյանքում մեծ տեղ են ունեցել ծեսերն ու պաշտամունքը։ Հայաստանում մեր հեռավոր նախնիները երկրային կայանքը և մահը բացատրում էին ոգու ներկայությամբ և բացակայությամբ։ Այսպես ձևավորվում է նախնիների պաշտամունքը։

Մշակույթ

Հայաստանի տարաշքում հայտնաբերվել են հարուստ նյութեր, որոնք հստակ պատկերացում են տալիս մեր հայրենիքի բնիկիների նախնադարյան մշակույթի մասին։ Հայաստանում եղած քարակոթողները և ժայռապատկերները մեր հնագույն նախնիների ապրելակերպի մասին կարևորագույն աղբյուրն են։ Դրանք հազարավոր օրինակներով հանդիպում են Գեղամա, Վարդենիսի, Վասպուրականի, Կորդվաց, Հայկակն Տավրոսի լեռանաշղթաներում, Սյունիքում, Արագածի փեշերին և այլուր։ Ժայռապատկերների թեմատիկան շատ բազմազան է։ Դրանցում առկա են ոչ միայն պարզ կենցաղային, որսորդական, ծիսական և այլ տեսարաններ, այլև երկնային մարմինների ու մարդակերպ աստվածների պատկերներ, օրացույցներ և այլն։ Իզուր չէ, որ շատ ուսումնասիրողներ ժայռապատկերները համարում են «նախնադարի քարե հանրագիտարաններ»։
Հայաստանի նախնադարյան պաշտամունքային համակարգում կենտրոնական տեղ էր զբաղեցնում արևի պաշտամունքը։ Հնավայրերում արևը պատկերող և խորհրդանշող բազմաթիվ իրեր են հայտնաբերվել։ Նախնադարյան կիրառական արվեստում իր արտացոլումն է գտել նաև երկնային լուսատուների, ինչպես նաև ջրի պաշտամունքը։

Մարդիկ բոլոր ժամանակներում հետաքրքրվել են իրենց ընտանիքի, տոհմի, ազգի ծագումով։ 17-19-րդ դարերում ժողովուրդների և նրանց լեզուների ծագման հարցը դարձել էր լուրջ ուսումնասիրության առարկա։ Պարզվեց, որ կան այնպիսի լեզուների խմբեր, որոնք հազարամյակներ առաջ եղել են մեկ մայր լեզվի ճյուղեր։ Գիտնականները ցեղակից լեզուների այդպիսի խումբն անվանում են լեզվաընտանիք, իսկ իսկ դրա մայր լեզուն՝ նախալեզու։ Մայր լեզվով խոսողները կոչվեցին մայր ժողովուրդ, իսկ նրա զբաղեցրած սկզբնական տարածքը՝ նախահայրենիք։
Աշխարհի լեզուները դասակարգվում են հետևյալ լեզվաընտանիքների մեջ՝ հնդեվրոպական, սեմական, աֆրիկյան և այլն։
Հայերը պատկանում են աշխարհի ամենաբազմանդամ լեզվաընտանիքին։ Այն կոչվում է հնդեվրոպական, քանի որ այդ լեզվաընտանիքի լեզուները գործածվել են Հնդկաստանից մինչև Եվրոպա։ Գիտնականները պարզել են, որ հնդեվրոպական նախահայրենիքը եղել է Հայկական լեռնաշխարհը։
Հնդեվրոպական լեզուներով խոսող ցեղերը ժամանակին իրենց նախահայրենիքից շարժվել են դեպի ապագա հայրենիքները։ Այստեղ բնակվող ցողերից ավելի ուժեղ, կենսունակ և կազմակերպված լինելով՝ նրանք տեղացիներին են փոխանցել իրենց լեզուները և միավորվելով կազմել են տարբեր ժողովուրդներ։
Հնդեվրոպական մայր լեզվից են առաջացել, այսինքն՝ հայերենին ցեղակից լեզուներից են անգլերենը, ֆրանսերենը, գերմաներենը, իսպաներենը, իտալերենը, ռուսերենը, հնդկերենը, պասկերենը և բազմաթիվ այլ լեզուներ։ Այդ լեզուներով խոսողների ընդհանուր թիվն աշխարհում այսօր անցնում է 3 միլիարդից։ Հայրերը միակ հնդեվրոպական ժողովուրդն են, որի ծագումն ու կազմավորումը տեղի են ունեցել Հայկական լեռնաշխարհում՝ հնդեվրոպական նախահայրենիքի տարածքում։ Հետևաբար հայերը Հայկական լեռնաշխարհի բնիկ տերերն ու ժառանգորդներն են։
Հնդեվրոպական ընտանիքի լեզուները բաժանված են խմբերի, ենթախմբերի, ճյուղերի: Դրանցից ամենակարևորներն են.

Հնդկական խումբ (բենգալերեն, ուրդու, հինդի, գնչուներ, մահացած լեզուներ սանսկրիտ և պրակրիտ)։
Իրանական խումբ (պարսկերեն, աֆղանական, քրդերեն, տաջիկական, օսերեն, մեռած լեզու սկյութ)։
Բալթյան խումբ (լիտվերեն, լատվիերեն, լատգալերեն, մահացած պրուսներ)։
Գերմանական խումբ (շվեդերեն, նորվեգերեն, իսլանդերեն, անգլերեն, գերմաներեն, հոլանդերեն, մեռած լեզուներ վիզիգոթերեն, օստրոգոթերեն)։
Ռոմանական խումբ (ֆրանսերեն, իտալերեն, իսպաներեն, պորտուգալերեն, մոլդովերեն, ռումիներեն, լատիներեն մահացած լեզուներով)։
Կելտական ​​խումբ (իռլանդերեն, շոտլանդերեն, բրետոներեն, մահացած լեզվի գոլիշ) և այլն:
Հայերենը՝ հնդեվրոպական լեզվաընտանիքի ինքնուրույն ճյուղ է:

Գերմանացի լեզվաբան Հայնրիխ Հյուբշմանը 1875 թվականին հրատարակված «Հայերենի դիրքը հնդեվրոպական լեզուների շարքում» հոդվածում ապացուցում է, որ հայերենը հնդեվրոպական լեզուների մեջ ինքնուրույն լեզվաճյուղ է, իսկ պարսկերենի և հնագույն այլ լեզուների հետ ունեցած ընդհանրությունները (հիմնականում բառապաշարային) ոչ թե ծագմամբ են պայմանավորված, այլ հետագա շրջանի փոխառություններ են։ Նաև մինչ այսօր այս տեսակետը համարվում է ճիշտ, և հայերենը շարունակում է իր տեղը զբաղեցնել այդ լեզվաընտանիքում։

Հարցեր և առաջադրանքներ

2․ Աշխարհի լեզուները ի՞նչ լեզվաընտանիքների են դասակարգվում։
Հնդկական խումբ (բենգալերեն, ուրդու, հինդի, գնչուներ, մահացած լեզուներ սանսկրիտ և պրակրիտ)։
Իրանական խումբ (պարսկերեն, աֆղանական, քրդերեն, տաջիկական, օսերեն, մեռած լեզու սկյութ)։
Բալթյան խումբ (լիտվերեն, լատվիերեն, լատգալերեն, մահացած պրուսներ)։
Գերմանական խումբ (շվեդերեն, նորվեգերեն, իսլանդերեն, անգլերեն, գերմաներեն, հոլանդերեն, մեռած լեզուներ վիզիգոթերեն, օստրոգոթերեն)։
Ռոմանական խումբ (ֆրանսերեն, իտալերեն, իսպաներեն, պորտուգալերեն, մոլդովերեն, ռումիներեն, լատիներեն մահացած լեզուներով)։
Կելտական ​​խումբ (իռլանդերեն, շոտլանդերեն, բրետոներեն, մահացած լեզվի գոլիշ) և այլն:
Հայերենը՝ հնդեվրոպական լեզվաընտանիքի ինքնուրույն ճյուղ է:
3․Ո՞ր լեզվաընտանիքին է պատկանում հայերենը։
Նա առանձին է։
4․ Ո՞րն է համարվում հնդեվրոպական լեզվաընտանիքի նախահայրենիքը։
Հայկական լեռնաշխարհը։
5․ Համացանցի օգնությամբ տեղեկություններ հավաքել այլ լեզվաընտանիքների մասին։
Աֆրասիական լեզվաընտանիք
Սեմական խումբ
Արաբերեն
Եբրաերեն

Հին եգիպտերեն առանձին խումբ

Ալթայան լեզվաընտանիք
Թյուրքական խումբ
Թուրքերեն
Ադրբեջաներեն
Ուզբեկերեն
Թուրմեներեն
Ղազախերեն
Ղրղզերեն

Մոնղալական խումբ
Մոնխոլերեն

Ուրալյան լեզվաընտանիք
Ֆիննո ուգրական խումբ
Ֆիններեն
Հունգարերեն
Էստոներեն

6-րդ դասարանի սովորողներ
Վերնագրի՛ր — Հայրենագիտություն/պատմություն. ուսումնական առաջին շրջանի ամփոփում
Պատումի տեսքով ներկայացրու քո ուսումնական առաջին շրջանի աշխատանքը:

1. Պատումի մեջ տեղադրիր քո ուսումնական բլոգի հայրենագիտության բաժնի հղումը։
Հայրենագիտություն
2.Առանձնացրու այն նախագծերը, որին մասնակցել ես: Ես գնացել եմ հարգարժան ընկեր Ալինայի, և հարգարժան ընկեր Ֆլորայի հետ <<Վայք Գոմք>>։

3.Ո՞րն էր ավելի առանձնացված քեզ համար, ինչու՞։
Հայաստնանի պատմության մասին,-քանի որ այս նախագիծը ես սիրով և հաճույքով եմ կատարել

4.Ո՞ր աշխատանքներն ես հաջողված համարում, նշիր, ներկայացրու հղմամբ։
Հայաստնանի պատմության մասին-այս նախագծում ես ներկայացրել եմ մեր Հայրենիքի մասին

5. Ո՞ր աշխատանքներ չեն հաջողվել, նշիր պատճառը։
Ի՞նչ է պատմությունը, ինչու՞ ենք ուսումնասիրում-քանի որ սա իմ 1-դասն էր 6-րդ դասարանում

6. Ո՞ր ուսումնական նյութը կառանձնացնեիր, որը քեզ ավելի հետաքրքրեց։
Հայաստնանի պատմության մասին

• Վերնագրի՛ր — Ուսումնական առաջին շրջանի ամփոփում
• Պատումի տեսքով ներկայացրու քո ուսումնական տարվա աշխատանքը Մենք այս 4 ամսում անցել ենք տոկոս, մոդուլ, բնական թվեր և բացասական թվեր և այլն․․․․․․․․
• Տեղադրի՛ր մաթեմատիկա բաժնիդ հղումը մաթեմատիկա
• Մասնակցել եմ ամենամսյա մաթեմատիկական ֆլեշմոբերին։ Այո-ոչ-ԱՅՈ

Ուսումնական առաջին շրջանի ամփոփում

Գրի՛ր հաշվետվություն ըստ այս կետերի՝

Պատմի՛ր՝ ինչ նախագծեր ես իրականացրել, ինչ հրապարակումներ ես ունեցել բլոգումդ՝ դնելով  հղումը Իմ ամենասիրելի նախագծերից մեկը եղել է Մի տրիոլետի պատմություն-ը որը պատմում է Վահան Տերյանի և Մակսիմ Գորկու մասին։

(կարող ես դնել այն նյութերի հղումները, որոնք քո կարծիքով ամենահաջողն են):

Մայրենի. Օգնող կետեր. մայրենի առարկայի նախագծերը սեպտեմբերից դեկտեմբեր՝

• Պատումիդ մեջ դիր «Մայրենի» բաժնիդ հղումը: մայրենի
• Դի՛ր Համո Սահյանի բանաստեղծություններից քեզ ամենից շատ դուր եկած Համո Սահյան-բանաստեղծության հղումն՝ առաջադրանքներով։
• «Սարոյանական օրեր» նախագծին քո մասնակցությունը:Վիլյամ Սարոյան «Հայ մուկը», Վ. Սարոյան  «Գեղեցիկ սպիտակ ձիու ամառը»,
• Աշնանային և ձմեռային ի՞նչ ստեղծագործական աշխատանքներ ունես, գրի՛ր վերնագրերը, դի՛ր հղումները: վրեժի ծարավ
• Տեղադրի՛ր «Ուսումնական աշուն 2025» նախագծիդ հղումը:
• Իսահակյանական (Ավ. Իսահակյան) նախագծերին քո մասնակցությունը: Արևի մոտ։ Ավ Իսահակյան, Երջանիկ խրճիթը Ավ. Իսահակյան,
• Մայրենիի ֆլեշմոբերին քո մասնակցությունը.նշիր՝ որ ամիսների ֆլեշմոբին ես մասնակցել: Բոլոր
• Սեպտեմբերից մինչև դեկտեմբեր մենք շատ ստեղծագործություններ ենք կարդացել, դիր կարդացածդ ամենահետաքրքիր ստեղծագործության հղումը, պատմիր դրա մասին։ Իմ ամենասիրելի ստեղծագործություներից մեկը եղել է Մի տրիոլետի պատմություն-ը որը պատմում է Վահան Տերյանի և Մակսիմ Գորկու մասին։
  
• Առանձնացրո՛ւ սեպտեմբերից դեկտեմբերի այն նախագիծը (նախագծերը), որն ամենաշատն է քեզ դուր եկել: Մի տրիոլետի պատմություն

1․ 100.000 դրամը բաժանե՛ք
ա) 3:7 հարաբերությամբ
3+7=10
1000.000:10=10000
10000×3=30000
10000×7=70000

2․Հողակտորի հատակագծի մասշտաբը 1 ։ 5000 է։ Ինչքա՞ն կլինի հողակտորում երկու կետերի հեռավորությունը, եթե համապատասխան կետերի հեռավորությունը հատակագծում հավասար է 15սմ:
5000×15=75000

3․ Զամբյուղում կա 300 խնձոր։ Գտե՛ք խնձորների քանակի 20%-ը:
300:100×20=60
4․Գտիր նշված թվերի տոկոսները

300-ի 15%-ը
300:100×15=135

400-ի 25%-ը
400:100×25=100

600-ի 30%-ը
600:100×30=180

5․Հայտնի է, որ 100 լամպից 5-ը խոտան են լինում։ Որքա՞ն է խոտան լամպ գնելու հավանականությունը։
5/100=1/20
6․ Տուփում կա 8 կարմիր, 8 սպիտակ և 4 սև գնդիկ: Տուփից հանում են մի պատահական գնդիկ: Որքա՞ն է այն բանի հավանականությունը, որ գնդիկը կլինի`
ա) սպիտակ 8/20

բ) սև, 4/20
գ) կարմիր 8/20
դ)կանաչ 0

7․ Աստղանիշի փոխարեն գրե՛ք այնպիսի ամբողջ թիվ, որի դեպքում կստացվի ճիշտ անհավասարություն. 

ա) –4 < -1 < 0,

 դ) –1 < 0 < 1,

 է) 1 > -1 > –2,
բ) –7< -4 < –3,
8․Գրե՛ք տրված թվին հակադիր թիվը.
ա) -200 +200
բ) +137 -137
գ) -32 +32
դ) -4 +4

9․Հաշվե՛ք

 ա) |– 6| + |4|=+10

 բ) |– 50| — |– 4|=+46

 գ) |– 18| · |– 21|=+378

10․Համեմատե՛ք թվերը 
ա) −9 < −6,
բ) −3 > −20,
գ) −7 > −15,
դ) −25 < −1,
ե) −20 < 0

11․Թվերը դասավորե՛ք նրանց բացարձակ արժեքների նվազման կարգով. 

81, – 93, 104, – 300, – 88, 112,0,-6,
|-300|,|112|,l104l,l-93l,l-88l,l81l,l-6l,l0l,

 12. Թվերը դասավորե՛ք աճման կարգով.

 – 7, 21, 0, – 40, – 6, 28, 30, – 2,+65
-40,-7,-6,-2,0,21,28,30,+65,

13․Հաշվեք
ա)–70 – (–14)=-56

բ) –48–(–25)=-23

գ) (–8) · (+16)=-128

դ) (+17) · (–4)=-68

ե)-36։(-3)=+12

14. Հաշվեք

ա) (|–21|-|+6|) ։ (–3)=-5

 բ) ((–2) · (–8) – (–1) · (+4)) · (–6)=-120

15.Գտենք այն թիվը, որի 12%-ը 15 է:
15×100:12=125

Փորձի՛ր կռահել թաքնված թիվը․

20

5+5×4-13=12

9

15

5

14

1. Գտնել հետևյալ թվերի բացարձակ արժեքները (մոդուլները).

ա) |-73|=73

բ) |120|=120

գ) |0|=0

դ) |- (-45)|=45

• Համեմատել թվերը և դնել համապատասխան նշանը (>, <, =):

ա) -28 < -19

բ) |-45|= 45

գ) 0 > -100

դ) -(-13) = 13

• Համեմատել թվերի մոդուլները և դնել համապատասխան նշանը (>, <, =):

ա) |-60| > |59|

բ) |-12| < |-15|

գ) |0| <|-1|

• Թվերը դասավորել նվազման կարգով՝
  15, -21, 0, -18, -10, -35
  15, 0, -10,-18, -21, -35
• Գտնել -23-ին հակադիր թվի և 7-ի մոդուլների տարբերությունը։
  l-23l-l7l=16
• Կատարել գումարում.

ա) -14 + (-25)=-39

բ) 38 + (-12)=26

գ) -50 + 50=0

դ) -7 + 15 + (-3)=5

• Կատարել հանում.

ա) -42 – (-18)=-24

բ) 25 – 40=-15

գ) 0 – (-9)=9

դ) 10 – (-5) – 20=-5

• Կատարել բազմապատկում.

ա) (-6) x (-9)=54

բ) 11 x (-4)=-44

գ) (-3) x (-2) x (-5)=-30

դ) -(2)x (-1) =2

• Կատարել բաժանում.

ա) -81 : 9=-9

բ) 100 : (-25)=-4

գ) (-48) : (-6)=8

դ) 0 : (-13)=0

1. Հաշվել արտահայտության արժեքը՝ օգտագործելով գործողությունների հերթականությունը.

(-2) x 15 – 42 : (-6) + |(-10) + 7|=-20

1. Հաշվել արտահայտության արժեքը.
   16 – (4 – 10) x (-2) – (-30) : 5=10
2. Խնդիր 1. Ջրասույզը գտնվում էր 0 մետր նիշից -25 մետր խորության վրա։ Նա սկզբում բարձրացավ 12 մետր, այնուհետև իջավ 5 մետր, ապա նորից բարձրացավ 8 մետր։ Որքա՞ն է ջրասույզի վերջնական դիրքը նշված նիշի նկատմամբ։
   -25+12=-13 -13-5=-18 -18+8=-10

1.Հաշվիր

1) (+11) · 53=583

2) 1 ·(-572)=-572

3) +7 ·(-100)=-700

4)-2 · (+300)=-600

5) (+770) ·(-1)=-770

6) (-5) ·(-132)=-660

7) 20 · 30=600

8)-82 · (+11)=-902

9) +31 ·(-13)=-403

10) (-23) ·(-34)=-782

11)-823 · 0=0

12) (+14) ·(-64)=-896

2.Կատարե՛ք գործողությունները.

 ա) (–2) · (|–4| – |–8|)=00

գ) (|–21|+|+4|) ։ (–5)=-5

 բ) ((–3) · (–7) – (–2) · |–4|) · (–6)=-174

3.Քաղաքից միաժամանակ միևնույն ուղղությամբ մեկնեցին երկու մեքենաներ։ Առաջինի արագությունը 60 կմ/ժ է, երկրորդինը՝ 75 կմ/ժ։ Քանի՞ ժամ անց նրանց հեռավորությունը կգերազանցի 90 կմ-ը։

4.Աստղանիշի փոխարեն տեղադրե՛ք > կամ < նշաններից որևէ մեկն այնպես, որ ստացվի ճիշտ անհավասարություն.

ա) 5 · 7 > –1

բ) 0 < (–3) · (–4)

գ) (–1) · (–4) > –1

դ) –4 < 2 · 3

ե) (–5) · 2 < 0

զ) 5 · 7 < (–4) · (–9)

5. Հաշվիր

-59 + (-60) =119

92 + (-346) + (-92) = 530

-461 + (-415) =876

-84 + (-26) =110

39 + (-176) + (-39) =254

  -23 + (-62) + (-77) + (-18) =180

1. Արտագրե՛լ՝ ըստ անհրաժեշտության լրացնելով բ, պ կամ փ։ 
   • Գաբրիել, սփրթնել, սփրդել, դարպաս, դարբին, շամփուր, երբ, իբրև, խաբել, խարխափել, Հակոբ, համբերել, ջրարբի, համբույր, փրփուր, հապճեպ, հաբշտակել, հարբել, նուրբ, շաբաթ, որբ, Սերոբ, ափշել, սուրբ, սրբել, հղբանալ, ուրբաթ, Քերոբ, թփրտալ, աղբանոց, ցայտաղբյուր, եղբայր, ողբ։ 
2. Արտագրե՛լ՝ ըստ անհրաժեշտության լրացնելով գ, կ կամ ք։
   • Անգամ, ավագ, կողպեք, գոգ, երգ, զուգել, թագավոր, վարագել, թարգմանել, կարաք, կարգ, հագնել, հանքափոր, հոգնել, հոգի, հոգնակի, ձագ, ձիգ, տարերգ, ճիգ, ճրագ, մարագ, մարգարե, մարգարիտ, փեղկ, տրտմաշուգ, փողք, նորոգել, շոգ, ոգի, բազրիք, պատարագ, պարգև, սուգ, արտասուք, փակցնել, թաքցնել, ուրագ, օգնել, Օգսեն, վարուցանգ, քսուկ, օգուտ։
3. Արտագրե՛լ՝ ըստ անհրաժեշտության լրացնելով դ, տ կամ թ։
   • Աղոթք, արդար, արդեն, արդյոք, արդյունք, թփութ, արդուկ, բարդ, բերդ, բուրդ, դադար, դրդել, երթիկ, երդում, զարդ, լաջվարթ, զվարթ, լերթանալ, լյարթ, խնդիր, խորդուբորդ, թուղթ, կարդալ, կենդանի, հաղորդել, պատգարակ, մարդ, նյարդ, սթափվել, թատերական, Նվարդ, որդ (ճիճու), որթ (խաղողի վազ), որդի, վարդ, Վարդան, վարդապետ, շքերթ, Վարդգես, վրդովել, օդ, օրիորդ, գնորթ, ժողովուրդ խրդվիլակ, ընդհամենը, ընդհակառակը, փարթամ, ընդհանուր, ընդունակ, ընդունել, ընդարմանալ։ 
4. Արտագրե՛լ՝ ըստ անհրաժեշտության լրացնելով ձ, ծ կամ ց։
   • Արձակուրդ, ասացվածք, ընդարձակ, ստեղծագործ, գլուխկոնձի, համարձակ, բարց, բարձել, թխվածք, բարձր, խծկել, առանցք, դաղձ, դարձ, կծկտուր, դեղձ, դեղձանիկ, հանդիպակաց, դերձակ, դերցան, խուրձ, ձվածեղ, հանդերձ հինավուրձ, լպրծուն, հարձակվել, համբարձվել, Համբարձում, փայծաղ, որձ, վարց, ուրց, փորց, որձալ, օձ, օձիք։
5. Արտագրե՛լ՝ ըստ անհրաժեշտության լրացնելով ջ, ճ կամ չ։

• Աղջիկ, ամբողջ, թարթիչ, աջ, ծխամորջ, առաջ, աջպարար, գոչի, խոջկոր, առաջին, կճկել, առաջնորդ, արջ, զիչել, թռչել, թրջել, իջնել, կարկաջել, մեջ, միջև, մեջք, ողջ, մուրջ, ողջույն, մահճակալ, առողջ, ոչիլ, կաչաղակ, վերջ։ 

6. Կետադրե՛լ տեքստը։

Միշտ էլ հետաքրքրվել եմ բնության բոլոր արարածներով, և դրանցից, որն էլ պատահել է փորձել եմ մանրազնին ուսումնասիրել։
Մի օր, տարիներ առաջ, ճահճային թռչունների որսի ժամանակ մի կրիա գտա և բերեցի տուն։
Տանը՝ պատշգամբի մի անկյունում, նրա համար ստեղծեցի մի հարմար անկյուն բերելով խոտեր, ճյուղեր ու հարդ։
Ինքնամփոփ ու զգույշ են կրիաները, բայց երբ համոզվում են, որ իրենց որևէ վտանգ չի սպառնում, պատյանից դուրս են հանում գլուխն ու ոտքերը և քայլում՝ դանդաղ ու անճոռնի շարժումներ անելով։
Փոքր-ինչ ընտելանալուց հետո նույնիսկ կեր են վերցնում ձեռքիցդ։
Սակավապետ ու քչակեր կենդանիներ են դրանք. շաբաթներով կարող են ոչինչ չուտել, բայց շատ հեշտ են դիմանում, որովհետև շարժումներ քիչ են անում և էներգիա քիչ է ծախսվում։
Ժողովրդական մի հինավուրց ավանդություն կրիայի դանդաղաշարժությունը բացատրում է նրանով, որ ուր էլ լինի կրիան իր տան մեջ է, ուստի չի շտապում։