1. Լրացրո՛ւ բաց թողնված տառերը: Նրա տունը մի խեղճ խրճիթ էր. օջախի շուրջը նստել էին բարի մարդ ու կինն ու երեք փոքր երեխաները: Նրա խրճիթին կից մի մեծ բակում որոճում էին ոչխարները: Նա հովիվ էր, սարի հովիվ:— Սիրելի՜ երեխաներս, ձեզ եղբայր եմ բերել, թո՜ղ չլինեք երեք եղբայր, լինեք չորս, երեքին հաց տվող ձեռքը չորսին էլ կտա: Սիրեցե´ք իրար, եկե´ք համբուրեցեք ձեր նոր եղբորը: Ամենից առաջ հովվի կինը գրկեց երեխային և մոր պես ջերմ-ջերմ համբուրեց, հետո երեխաները եկան և եղբոր պես համբուրեցին նրան: Երեխան ուրախությունից լաց էր լինում և նորից լալիս: Հետո սեղան նստան ուրախ, զվարթ մայրը նրանց համար անկողին շինեց և ամենքին քնեցրեց իր կողքին, երեխան շա՜տ հոգնած էր. իսկույն աչքերը խփեց և անո՜ւշ- անո՜ւշ քնեց:
2. Տրված բառերը բաղադրիչների (մասերի) բաժանիր՝ նշելով տեսակն ըստ կազմության՝ պարզ, բաղադրյալ(ածանցավոր, բարդ, բարդ ածանցավոր): Օրինակ՝ անձրևոտ-անձրև(արմատ)+ոտ(ածանց)-բաղադրյալ բառ, ածանցավոր … Արևամուտ, լուսավոր, դուռ, կապիկ, անուշիկ, քաղաքապետ, ուրախություն, հայրենագիտություն, ծիրանենի, ձմեռ
4. Տրված նույնանուններից (համանուններից) յուրաքանչյուրով կազմի՛ր երկուական նախադասություն (այնպես, որ նախադասություններում դրանք տարբեր իմաստներ ունենան): … Բութ-բութ, կետ-կետ, մարտ-մարտ, անտառ-անտառ, հոր-հոր
Արմանը թելադրության մեջ գրեց բութ նշանը։ Նարինեն իր բութ մատը վնասեց։ Եվան օվկիանոսում տեսավ կետ։ Աննան նկարեց փոքրիկ կետ։ Վազգենը գնաց մարտի։ Անուշի ծնունդը Մարտին է։ Ես գնացի անտառ սունկ հավաքելու։ Ես բանաստեղծությունը անտառ եմ գրել։ Արտեմը ընկավ հորը։ Նրա հորը դա անհանգստացրեց։
«Մի անգամ իմ բարեկամ մի որսորդ մեր հանդի անտառուտ սարերից մի եղնիկ նվեր բերեց երեխաներիս համար»: Այսպես սկսեց ընկերս աշնանային մի երեկո, երբ նստած միասին նրա պատշգամբում, հիացած նայում էինք հեքիաթական վերջալույսով վարվռուն սարերին, որոնց վրա մակաղած հոտերի նման մեղմորեն հանգչում էին ոսկեգեղմ անտառները:
«Այդ մի մատաղ ու խարտյաշ եղնիկ էր, խորունկ, սև ու ջինջ աչքերով, որ ծածկվում էին երկայն, նուրբ թարթիչների տակ: Կամաց-կամաց մեր վրա սովորեց նա. էլ չէր փախչում, չէր վախենում մեզնից. մանավանդ շա՜տ մտերմացել էր երեխաներիս հետ. նրանց հետ միասին վազվզում էր պարտեզում, նրանց հետ ճաշում էր, նրանց հետ քնում: Մի բան ինձ շատ էր զարմացնում: Եղնիկը թեև այնպես ընտելացել էր մեզ, սովորել էր մեր տանն ու դռանը, բայց մեկ-մեկ մեզնից թաքուն բարձրանում էր այս պատշգամբը և ուշագրավ, լռիկ նայում էր հեռու` անտառներով փաթաթված սարերին. ականջները լարած խորասույզ լսում էր անտառների խուլ ու անդուլ շառաչը, որ երբեմն ուժեղանում էր, երբեմն բարականում` նայելով հովերի թափին: Նայում էր նա այնպե՜ս անթարթ և այնպե՜ս ինքնամոռաց, որ երբ պատահում էր բարձրանում էի պատշգամբը, ինձ բավական միջոց չէր նկատում և երբ հանկարծ ուշքի էր գալիս` նետի պես ծլկվում էր մոտիցս… Արդյոք գիտե՞ր նա, որ ինքը ղողանջուն անտառների ազատ երեխան է եղել, որ մայրը այնտեղ է կաթ տվել իրեն, որ այնտեղ է իր հայրը եղջյուրները խփել կաղնիներին: Արդյոք, գիտե՞ր, որ այդ խուլ շառաչը անուշ-անուշ օրորել է իրեն առաջին անգամ, և ո՞վ գիտե, գուցե, երազներ է բերել իրեն, սիրուն երազներ… Խե՜ղճ եղնիկ… Կարոտ` իր սիրած գուրգուրող անտառներից և զանգակ աղբյուրներից, իր խարտյաշ մորից և շնկշնկան հովերի հետ վազող ընկերներից` հիմա տանջվում, տառապում է մեզ մոտ, մտածում էի ես: Եվ այնպես սրտանց ցավակցում էի նրան… Չէ՞ որ նա էլ մեզ պես մտածող և զգայուն հոգի ունի: Ես շատ էի հարգում նրան, խնդրեմ չծիծաղես վրաս, այո՛, այնքան, որ երբ նա բարձրանում էր պատշգամբը, հեռացնում էի երեխաներիս, և թողնում էինք նրան մենակ իր ապրումների հետ… Երբ գրկում էի նրան, այդ նազելի էակին, և նայում էի լեռնային աղբյուրների նման վճիտ աչուկների մեջ` տեսնում էի այնտեղ մի թախծալի, երազուն կարոտ… Մի գիշեր,- մի քամի գիշեր էր,- սարերից անսանձ փչում էր քամին, դուռն ու պատուհանները ծեծում ու ծեծկում: Պարզ լսվում էր, որ այնտեղ, անտառում, դարավոր կաղնիներն ու վայրի ընկուզենիները ճակատում էին հողմի դեմ` աղմկում և գոռում: Եվ քամին բերում էր անընդհատ անտառի այդ լիակուրծք խշշոցն ու մռունչը, ու թվում էր թե` հենց մեր դռան առջև է աղմկահույզ, հողմածեծ անտառը: Երեխաներս վախից կուչ էին եկել. մինչդեռ եղնիկը դողում էր մի խենթ սարսուռով: Աչքերը կայծակին էին տալիս: Անթարթ, ամբողջովին լսելիք դառած` ականջ էր դնում նա անտառի հուժկու շառաչին, որ խոսում էր նրա հետ մայրենի լեզվով: Անտառը կանչում է նրան, ընկերների ազատ վազքն է տեսնում նա մթին թավուտների մացառուտ ժայռերն ի վեր,- մտածում էի ես: Մի փոքր հետո ավելի սաստկացավ քամին` փոթորիկ դառնալու չափ. մեկ էլ աղմուկով բացվեցին լուսամուտի փեղկերը, և մի ուժգին շառաչ միանգամից ներս խուժեց: Եղնիկը հանկարծակի մի ոստումով ցատկեց լուսամուտի գոգը` աչքերը սուզելով շառաչուն խավարի մեջ: Ես իսկույն վրա վազեցի բռնելու նրան, սակայն նա մի ակնթարթի մեջ թռավ լուսամուտից պարտեզը և ծածկվեց խավարների մեջ… Դե՛հ, հիմա՛ գնա ու գտիր նրան իր հայրենի անծայր անտառներում…»:
Շատ երկար ժամանակ առաջ մի հեռու անտառում, որտեղ ծառն ու թփերը կարծես իրար մեջ խոսում էին, գոյություն ուներ մի կախարդական տերև։ Այն մի փոքրիկ, ոսկե տերև էր, որ փաթաթված էր գեղեցիկ ու հսկայական ծառի վրա։ Ասում էին, որ այդ տերևը տալիս է յուրահատուկ ուժ՝ այն միայն այն մարդուն, ով կհասկանա բնության իսկական գեղեցկությունը ու կհարգի այն։
Մի օր, մի փոքրիկ տղա՝ Դավիթը, ով ապրել էր անտառում մոտ գտնվող գյուղում, լսեց այս կախարդական տերևի մասին։ Նրա սիրտը լցվեց հետաքրքրությամբ ու ցանկությամբ տեսնել այն իր աչքերով։ Նա գիտեր, որ պետք է գնա ու գտնի այդ տերևը, քանի որ ամեն առավոտ լսելով bird-song , նրա սիրտը բորբոքվում էր, ու ուզում էր գիտակցել բնության գաղտնիքները։
Դավիթը սկսեց իր ճանապարհը դեպի անտառ։ Երբ նա երկար ժամանակ քայլելուց հետո հասավ այն հատվածին, որտեղ ծառերը թվում էին անհասանելի բարձր, նա զգաց մի թեթև շունչ ու նկատեց ոսկե տերևը՝ իր փայլով ծածկված ու լույս արձակող։ Դա իսկապես կախարդական էր։
Տերևի մոտ հասնելով, Դավիթը զգաց մի անտեսանելի ուժ, որն սկսեց փոխել նրա երևակայականը։ Նա սկսեց տեսնել բաներ, որոնք նախօրեին ինքը չէր նկատում։ Բոլոր կենդանիները նրա շուրջ էին՝ թռչուններ, վագրեր, միջատներ ու անգամ ծառերն ու ծաղիկները կարծես խոսում էին իր հետ։ Դավիթը հասկացավ, որ նա ընդամենը մի մասնիկ է մեծ աշխարհում, ու անտառը նրան հրավիրում է զգալ բնության ամեն մի մանրուք։
Հանկարծ, տերևը, ինչպես կախարդությամբ, սկսեց թափվել՝ Դավիթի ձեռքերին տվող մի փոքրիկ փոշի։ Այդ փոշին դիպավ Դավիթի դեմքին, ու նա անմիջապես զգաց ուժեղ կապվածություն բնության հետ՝ իբրև թե բոլոր ծառերը, բույսերն ու կենդանիները դարձել էին իր ընկերներ։
«Տերևի կախարդանքը ոչ թե ուժ է, այլ գիտակցություն, Դավիթ»,- լսեց նա աննկատ ձայն, որ գալով խորը մտքերից ծագեց։
Դավիթը փակեց աչքերը ու սկսեց հասկանալ, որ ամեն բանը իրար հետ կապ ունի։ Չնայած այս կախարդական ուժը չկարողացավ լիովին փոխել աշխարհը, բայց Դավիթը վերադարձավ իր գյուղ՝ նոր սրտով ու բաց աչքերով։ Նա սկսեց պատմել իր հարստացած փորձը մարդկանց ու ցուցադրել նրանց, թե ինչպես պետք է վերաբերվել բնությանը՝ ուշադրություն դարձնելով անգամ ամենափոքր իրերին, ու նրանք բոլորն էլ սկսեցին հասկանալ, որ միայն այդպես կարելի է ապրելու իսկական բարի ուժ գտնել։
Եվ մինչ այսօր, եթե Դավիթին հարցնեք, նա կպատասխանի. «Կախարդական տերևը ոչ թե ի զորու է փոխել աշխարհը, այլ այն կարող է բացել մարդու աչքերը»։
Հեքիաթից դո՛ւրս գրիր անծանոթ բառերը և բառարանի օգնությամբ բացատրի՛ր: Ճրագ-լույս, կրակ Հրճվանք-ցնծություն, ուրախություն Անգութ-դաժան Ցնցոտի-պատռված հագուստ Վայում-քամու ձայն
Բնութագրի՛ր և նկարագրի՛ր տղային, հովվին:
Տղան մի խղճուկ, աղքատ որբ երեխա էր։ Բայց հոգով և սրտով նա շատ բարի, խիզախ, քաջ երեխա էր։ Իսկ հովիվը շատ բարեսիրտ, երջանիկ, հոգատար մարդ էր, բայց ցավոք նա շատ աղքատ էր ապրում։
Բացատրի՛ր վերնագիրը:
Արևի մոտ բառերը օգտագործվում է փողաբերական իմաստով։ Նկատի ունեն, որ քո ընտանիքն է քո արևը։
Պատմվածքից դո՛ւրս գրիր բաղադրյալ (բարդ,ածանցավոր և բարդ ածանցավոր ) բառեր։
Երկրագունդն, ըստ ներքին կառուցվածքի, բաժանվում է երեք հիմնական մասերի։ Կենտրոնում միջուկն է, նրանից վերև՝ միջնապատյանը, ապա՝ երկրակեղևը:
Միջուկը կազմված է երկու շերտից՝ ներքին և արտաքին: Ներքին շերտի ջերմաստիճանը հասնում է 6300°C-ի, արտաքինը՝ 6100 °C-ի: Միջուկի կենտրոնում ջերմաստիճանը հասնում է 6000 աստիճանի: Միջուկից դեպի երկրակեղև ջերմաստիճանը նվազում է: Ներքին միջուկը պինդ վիճակում է, արտաքինը՝ կիսահեղուկ: Միջուկը կազմված է հիմնականում երկաթից և նիկելից: Քարոլորտ են անվանում Երկրի պինդ միասնական թաղանթը, որը կազմված է երկրակեղևից և միջնապատյանի վերին մասից: Միջնապատյանը զբաղեցնում է Երկրի ծավալի մոտավորապես 4/5 մասը: Չնայած միջնապատյանի ջերմաստիճանը բավականին բարձր է՝ մինչև 2900 °C, սակայն բարձր ճնշման պատճառով այն հիմնականում պինդ վիճակում է: Նրա վերին մասում փափկավուն շերտն է, որտեղ նյութերը կիսահալված, հրահեղուկ վիճակում են: Երկրակեղևի հաստությունը ցամաքում կազմում է 30-80 կմ, իսկ օվկիանոսների հատակին՝ 5-10 կմ: Այն կազմում է Երկրի ծավալի 1/100 մասը: Երկրակեղևը կազմված է կարծր և փխրուն ապարներից: Կարծր ապարներ են, օրինակ՝ քարերը, քարածուխը, քարաղը, փխրուն ապարներից են կավը, ավազը, տորֆը: Ժողովրդական տնտեսության մեջ օգտագործվող ապարները կամ հանքանյութերն անվանում են նաև օգտակար հանածոներ : Օգտակար հանածոներից են, օրինակ՝ նավթը, քարածուխը, տորֆը, բնական գազը: Դրանք վառելանյութեր են: Կարևոր օգտակար հանածոներ են նաև մետաղները։ Ապարներում կան նաև այնպիսի հանքանյութեր, որոնք իրենց բացառիկ գեղեցկության և եզակիության շնորհիվ համարվում են թանկարժեք քարեր: Այդպիսիք են, օրինակ՝ ալմաստը, սուտակը, զմրուխտը: Բնության ամենակարևոր պաշարներից է նաև հողը: Հողի կազմության մեջ գերակշռում են քայքայված լեռնային ապարների մասնիկները և հումուսը (բնահող): Վերջինս առաջանում է հարյուրամյակների ընթացքում կենդանական ու բուսական մնացորդների քայքայումից: Հողային շերտով ծածկված է Երկրի ցամաքային մակերևույթի գրեթե 9/10 մասը: Երկրակեղևը և միջնապատյանի վերին մասը միասին կազմում են քարոլորտը: Այն Երկրի բաղադրիչներից է: Օվկիանոսներն ու ծովերը, լճերը, գետերը, աղբյուրները, արհեստական ջրամբարներն ու ստորերկրյա ջրերը կազմում են Երկրի ջրային բաղադրիչը՝ ջրոլորտը: Երկրի օդային բաղադրիչն անվանում են մթնոլորտ: Կենդանի օրգանիզմներն իրենց միջավայրով հանդերձ կազմում են կենսոլորտը: Ինչպես տեսաք, Երկրի կառուցվածքի բաղադրիչներ են քարոլորտը, ջրոլորտը, մթնոլորտը, կենսոլորտը: Հնուց ի վեր մարդիկ ձգտել են իմանալու, թե ինչ կա մեր մոլորակի ընդերքում: Այդ նպատակով դիմել են ուսումնասիրման տարբեր եղանակների: Օրինակ՝ Երկրի ընդերքը հետազոտել են խոր հորատանցքեր փորելու միջոցով: Երկրի ընդերքի մասին տեղեկություններ ստացել են նաև բնական երևույթների ուսումնասիրության ընթացքում: Օրինակ՝ հրաբուխների ժայթքումները և տաք աղբյուրների գոյությունը հիմք են տվել եզրակացնելու, որ Երկրի խորքում նյութերը տաք և հալված վիճակում են:
Հարցեր
1.Ի՞նչ շերտերից են կազմված Երկիրը:
Կրուս (կեղև) Կրուսը Երկրի ամենաերեսային շերտն է, որը կազմված է հին ու նոր խառը ապարներից: Այն ունի բարակ կառուցվածք՝ օվկիանոսներում ավելի բարակ, իսկ մայրցամաքներում՝ ավելի հաստ (միջինը՝ 5-70 կմ): Կրուսը հիմնականում կազմված է ապարներից, որոնք կոչվում են գունեղ (կիսահեղուկ և պինդ), և կրում են «սիլիցիում» (Si) ու «օքսիգեն» (O) տարրեր:
Մանթիա Երկրի մանթիան գտնվում է կրուսի տակ՝ մոտ 2,900 կմ խորության վրա: Այն կազմված է մի քանի խոշոր ապարներից, որոնք խառնված են որոշակի ջերմաստիճանի տակ՝ կիսահեղուկ վիճակում: Մանթիան նաև ներառում է երկաթի ու մագնեզիումի տարրեր, որոնք ավելի խիտ են: Մանթիայի միջուկը տեղաշարժվում է շատ դանդաղ, և այդ շարժումները պատճառ են դառնում լարվածության ու երկրաշարժերի:
Գրավիտացիոն միջուկ (միջուկ) Միջուկը Երկրի ամենախորագույն շերտն է, որը կազմված է երկաթից և նիկելից: Այն ունի երկու մաս՝ ներքին միջուկ (ճշգրտորեն պինդ երկաթի և նիկելի) և մրցունակ միջուկ (հոսող մետաղներ, որոնք գրեթե հեղուկ վիճակում են): Ներքին միջուկը մոտ 5,100 կմ խորության վրա է, իսկ մրցունակ միջուկը՝ 2,900 կմ-ից 5,100 կմ խորության միջև:
2. Ի՞նչ է քարոլորտը:
Քարոլորտը (լատ. «lithosphere»՝ «լիթոս»՝ քար և «սֆերա»՝ գնդակ) Երկրի կոշտ արտաքին շերտն է՝ կրուսը և մանթիայի վերին մասը, որը ձևավորում է Երկրի մակերևույթի վերին հատվածը: Քարոլորտը ավելի պինդ է ու ամուր, քան մանթիայի ստորին մասը: Դրա հաստությունը տարբեր է՝ օվկիանոսներում մոտ 5-10 կմ, իսկ մայրցամաքներում՝ 30-50 կմ կամ նույնիսկ ավելի:
Քարոլորտը բաժանված է մի քանի պլատոնների՝ մեծ քարե հատվածների վրա, որոնք շարժվում են միմյանց նկատմամբ, և այդ շարժումները առաջացնում են երկրաշարժեր, հրաբուխներ ու լեռներ:
3. Ինչպիսի՞ կարծր ապարներ կան:
Քարոլորտը և մանթիայի վերին հատվածը կազմված են բազմաթիվ ապարներից, որոնք հիմնականում բաժանվում են երեք խմբերի՝ ըստ կազմվածքի և առաջացման գործընթացների:
Հիմնական (տեսական) ապարներ
Գարունապարներ (մագմայից առաջացած քարեր)՝ տպավորիչ և ծածկված են կեղևի մակերեսը: Ապարների այս տեսակին են պատկանում գրանիտները (լույս գույնի, հազվադեպ պեղվող), բազալտները (թունդ գույնի, ավելի խորությամբ գտնվող):
Շերտական ապարներ
Սեդիմենտալ ապարներ՝ առաջանում են կուտակված ավազներից, հողից ու կավերից: Օրինակ՝ քարի կավը, աջուսը, կարբոնատները, լիմանները: Շերտական ապարները ենթակա են տարբեր տեսակի ձևավորումներին:
Մետամորֆային ապարներ
Մետամորֆային ապարներ ձևավորվում են մեծ ճնշման և բարձր ջերմաստիճանի պայմաններում՝ կախված հանքային կազմից: Մեր մոլորակում հանդիպում են մարբլը, սլայթը, սքիզոլիտը:
Դրանք հիմնական ապարների տեսակներն են, որոնք կազմում են Երկրի շերտերի տարատեսակների միջոցով:
Տիեզերքը մեր շուրջը ամեն ինչի առաջին ու վերջնական միջավայրն է՝ այն վիթխարի տարածք է, որն ընդգրկում է աստղերը, պլանետները, մոլորակների մուսերը, մոլորակների ու աստղերի մնացած մնացորդները, ինչպես նաև չհայտնաբերված ու աննկատ տարրեր: Տիեզերքի մասին գիտելիքները սկսում են մեծացնելու իրենց սահմանները դեռևս տասյակ հազարամյակներ առաջ, սակայն գիտական մակարդակի վրա տիեզերքը սկսեցին ուսումնասիրել միայն վերջին երկու հազարամյակներին:
Տիեզերքի կառուցվածք
Տիեզերքն ունի անսահմանափակ տարածք, որը կարող է որոշակիորեն փոխվել տարբեր աստղադիտարանների, մոնիտորինգի ու հետազոտությունների միջոցով:
Աստղեր Աստղերը մեծ ու պայծառ գազային մարմիններ են, որոնք տաքանում են ծանր ձգման ուժի տակ։ Ամենամեծ աստղերն ունեն մի քանի անգամ ավելի մեծ ծավալ և ավելի բարձր ջերմաստիճաններ, քան փոքր աստղերը (օրինակ՝ մեր արևը)։
Պլանետներ Պլանետները աստղերի շուրջ պտտվող մարմիններ են, որոնք ունեն տարբեր չափեր ու կառուցվածքներ: Երկիրն օրինակ՝ պլանետ է, որը պտտվում է Արևի շուրջը: Նրանց թվում կան գրավիտացիոն ուժերի ենթակա տարրեր, որոնք սահմանում են նրանց երթևեկության տարածքները:
Գազային մոլորակներ և մռայլ մարմիններ Տիեզերքում առկա են նաև շատ գազային մոլորակներ, ինչպիսիք են Յուպիտերը և Սատուրնը: Դրանք չունեն բեկորներ, այլ հիմնականում կազմված են գազերից ու հեղուկներից:
Աստղային համակարգեր Տիեզերքում կուտակված են աստղային համակարգեր, որոնք կարող են ներառել մի քանի կամ միլիարդավոր աստղեր, որոնք միավորված են գեղարքայական ուժերով: Մեր արևային համակարգը միայն մեկ աստղային համակարգ է:
Գերածինները ու սև խոռոչներ Գերածիններ ու սև խոռոչներ մոլորակներից և աստղերից շատ ավելի մեծ են՝ պարունակելով խոշոր էներգիա ու նյութի ուժեր:
Տիեզերքի լույսի արագությունը
Տիեզերքի սահմանները սահմանվում են այն արագության սահմանով, որով լույսը կարող է տարածվել։ Լույսի արագությունը տիեզերքի համար համարվում է ամենաբարձր սահման՝ մոտ 300,000 կիլոմետր վայրկյանի ընթացքում։ Տիեզերքի ուսումնասիրությունը դրա օգնությամբ հասնում է մեր հսկայական թարմ ճանաչողական հարցերի ու մեկնաբանությունների մի նոր մակարդակի:
Տիեզերքի ծագում
Տիեզերքի ստեղծման մասին հստակ գաղափարները հիմնվում են «Բիգ Բանգի» տեսության վրա։ Այս տեսությունը ենթադրում է, որ տիեզերքը միանգամից սկսեց ընդարձակվել մոտ 13.8 միլիարդ տարի առաջ՝ աստիճանաբար ձևավորելով նրա կառուցվածքը: Բիգ Բանգի տեսության համաձայն, նախ տիեզերքը միայն մեկ չեզոք, շատ տաք ու խիտ մասնիկների միտումն ու փոքր տարածության մեջ էր:
Տիեզերքի ընդլայնում
Տիեզերքի ընդլայնումը առաջին անգամ հայտնաբերվել է 1920-ականներին աստղագետ Էդվին Հաբլի կողմից: Հաբլի հայտնագործությունը հանգեցրեց գաղափարին, որ տիեզերքը չի կանգնած տեղում, այլ շարունակաբար ընդլայնվում է։ Սա նշանակում է, որ աստղերը և այլ օբյեկտներ միմյանցից հեռանում են:
Տիեզերական առարկաներ
Կոմետներ Կոմետները մռայլ նյութերի ու գազերի խմբեր են, որոնք անցնում են մեր մոլորակային համակարգից: Այս օբյեկտները կարող են շատ պայծառ երևալ, երբ մոտենում են արևին:
Աստղաթափեր և մетеորիտներ Աշխարհում արձակվող փոքր մասնիկները՝ մетеորիտներ կամ աստղաթափեր, ավելի հաճախ հայտնվում են որպես դառնալու պայծառ աստղեր:
Տիեզերքի ուսումնասիրություն
Տիեզերքը ուսումնասիրելու միջոցները տարբեր են: Մարդիկ օգտագործում են աստղադիտարաններ՝ տարբեր տեսակի մոնիտորինգի սարքեր ու այլ գիտափորձեր: Մարդկանց տիեզերանավերն ուղևորվում են դեպի այլ մոլորակներ ու աստղեր՝ մեծացնելով մեր գիտելիքները:
Գիտական հայտնագործություններ ու ապագա
Ակնկալվում է, որ տիեզերքի նոր բացահայտումները փոխելու են մեր պատկերացումները այն մասին, թե որտեղ ենք մենք և ինչ տեղ ունեն այդ բոլորը մեր կյանքում: Վերջերս հայտնաբերված է շատ ավելի մեծ ու տարօրինակ տիեզերական օբյեկտներ, իսկ տիեզերանավեր գնում են մոտ ապագայում դեպի այլ մոլորակներ ու աստղեր:
